Tài liệu Loạn trương lực cổ: Đặc điểm lâm sàng vàđiều trị của 50 trường hợp: Nghiên cứu Y học Y Học TP. Hồ Chí Minh * Phụ Bản Tập 21 * Số 2 * 2017
Chuyên Đề Nội Khoa 154
LOẠN TRƯƠNG LỰC CỔ: ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG VÀ ĐIỀU TRỊ CỦA 50
TRƯỜNG HỢP
Trần Ngọc Tài*
TÓM TẮT
Mở đầu: Loạn trương lực cổ là tình trạng co cơ không chủ ý gây co rút hoặc xoắn vặn cổ, tạo tư thế đầu bất
thường. Điều trị tiêm botulinum toxin chủ yếu dựa vào kiểu biểu hiện lâm sàng của loạn trương lực cổ.
Mục tiêu nghiên cứu: Mô tả đặc điểm lâm sàng và điều trị thuốc uống ở bệnh nhân loạn trương lực cổ tại
bệnh viện Đại học y dược TP Hồ Chí Minh.
Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Đây là nghiên cứu cắt ngang mô tả. Tất cả các bệnh nhân được
thu thập các dữ liệu về dân số học, lâm sàng, nguyên nhân, tiền sử bản thân và gia đình, điều trị thuốc uống và
năng suất lao động. Các số liệu được thống kê dựa theo phần mềm SPSS phiên bản 20.
Kết quả: Có 50 bệnh nhân loạn trương lực cổ với tỉ lệ nữ: nam là 1,1: 1. Tuổi trung bình là 45,7. Tuổi khởi
phát bệnh thường gặp nhất là từ 30 –...
7 trang |
Chia sẻ: Đình Chiến | Ngày: 13/07/2023 | Lượt xem: 118 | Lượt tải: 0
Bạn đang xem nội dung tài liệu Loạn trương lực cổ: Đặc điểm lâm sàng vàđiều trị của 50 trường hợp, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Nghiên cứu Y học Y Học TP. Hồ Chí Minh * Phụ Bản Tập 21 * Số 2 * 2017
Chuyên Đề Nội Khoa 154
LOẠN TRƯƠNG LỰC CỔ: ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG VÀ ĐIỀU TRỊ CỦA 50
TRƯỜNG HỢP
Trần Ngọc Tài*
TÓM TẮT
Mở đầu: Loạn trương lực cổ là tình trạng co cơ không chủ ý gây co rút hoặc xoắn vặn cổ, tạo tư thế đầu bất
thường. Điều trị tiêm botulinum toxin chủ yếu dựa vào kiểu biểu hiện lâm sàng của loạn trương lực cổ.
Mục tiêu nghiên cứu: Mô tả đặc điểm lâm sàng và điều trị thuốc uống ở bệnh nhân loạn trương lực cổ tại
bệnh viện Đại học y dược TP Hồ Chí Minh.
Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Đây là nghiên cứu cắt ngang mô tả. Tất cả các bệnh nhân được
thu thập các dữ liệu về dân số học, lâm sàng, nguyên nhân, tiền sử bản thân và gia đình, điều trị thuốc uống và
năng suất lao động. Các số liệu được thống kê dựa theo phần mềm SPSS phiên bản 20.
Kết quả: Có 50 bệnh nhân loạn trương lực cổ với tỉ lệ nữ: nam là 1,1: 1. Tuổi trung bình là 45,7. Tuổi khởi
phát bệnh thường gặp nhất là từ 30 – 60 tuổi. Thời gian mắc bệnh trung bình là 4,26 ± 5,6 năm. Tiền sử gia đình
bị rối loạn vận động là 10% trường hợp. 72% trường hợp là loạn trương lực cổ đơn thuần, 28% trường hợp là
loạn trương lực cổ phối hợp với loạn trương lực nơi khác như vùng đầu mặt (16%), co thắt mi mắt (2%), tay
(4%), toàn thể (4%), phát âm (2%). Loạn trương lực cổ đơn giản là 8 trường hợp (16%) và phức tạp là 42 trường
hợp (84%), trong đó thể xoay ưu thế là 82%, ngữa 12% và nghiêng 6%. 96% trường hợp có phì đại cơ vùng cổ.
Mẹo cảm giác gặp ở 66% bệnh nhân. Chỉ xác định 4% trường hợp loạn trương lực cổ có nguyên nhân. 31%
trường hợp đáp ứng với thuốc uống với hiệu quả đáp ứng trung bình 28%. 52% bệnh nhân mất việc làm.
Kết luận: Loạn trương lực cổ có biểu hiện lâm sàng đa dạng, ảnh hưởng nặng đến năng suất lao động của
người bệnh và kém đáp ứng với thuốc uống.
Từ khóa: loạn trương lực cổ, đặc điểm lâm sàng, điều trị nội khoa
ABSTRACT
CERVICAL DYSTONIA: CLINICAL FEATURES AND TREATMENT OF 50 CASES
Tran Ngoc Tai * Y Hoc TP. Ho Chi Minh * Supplement of Vol. 21 - No 2 - 2017: 154 - 160
Background: Cervical dystonia is characterized by involuntary contractions of cervical musculature and
abnormal movements and postures of the head. Botulinum toxin injection is chiefly based on clinical patterns of
cervical dystonia.
Objectives: To describe the clinical characteristics and oral therapies of the patients with cervical dystonia
treated at Ho Chi Minh city University Medical Center.
Subjects and Methods: This was a cross – sectional, descriptive study. All participants were collected the
demographic, historical, clinical examination, etiologic, therapeutically and working burden data. The data were
analyzed with SPSS.20 software.
Results: There were 50 cervical dystonia patients included with male: female ratio as 1: 1.1. The common age
of onset was between 30 and 60. The time from the onset to botulinum toxin injection was 4.26 ± 5.6 years. 72%
of cases were focal cervical dystonia and 28% of cases were associated with extra cervical dystonia such as
craniofacial dystonia (16%), hand dystonia (4%), generalized dystonia (4%), blepharospasm (2%), and spasmodic
* Bệnh viện Đại học Y dược TP.HCM
Tác giả liên lạc: ThS. BS. Trần Ngọc Tài ĐT: 0913190606 Email: taitranmd@gmail.com
Y Học TP. Hồ Chí Minh * Phụ Bản Tập 21 * Số 2 * 2017 Nghiên cứu Y học
Thần kinh 155
dysphonia (2%). Simple cervical dystonia occupied 8 cases (16%) and complex was 42 cases (84%), including
predominant rotational torticollis (82%), retrocollis (12%) and laterocollis (6%). 96% of cases had cervical
muscular hypertrophy. Sensory trick was been seen in 66% of cases. There were only 4% of cases identified the
cause. 31% of cases responded to oral medications with average response rate 28%. 52% of the patients had
stopped working due to cervical dystonia.
Conclusions: Cervical dystonia showed diverse clinical characteristics, significant working burden and poor
response to oral medications.
Keywords: cervical dystonia, clinical characteristics, medical treatment
ĐẶT VẤN ĐỀ
Loạn trương lực là một thể rối loạn vận động
được đặc trưng bởi sự co cơ dai dẳng hoặc từng
đợt tạo ra những cử động và/ hoặc tư thế bất
thường, lặp đi lặp lại. Cử động loạn trương lực
tạo ra kiểu dáng đặc trưng, xoắn vặn hoặc run.
Loạn trương lực thường khởi phát hoặc nặng lên
bởi những vận động hữu ý và kết hợp với hoạt
hoá cơ quá mức(8). Loạn trương lực cổ là thể loạn
trương lực khu trú khởi phát ở người lớn thường
gặp nhất với đặc điểm là tình trạng co cơ không
chủ ý gây co rút hoặc xoắn vặn cổ, tạo tư thế đầu
bất thường(23). Tỉ lệ hiện mắc loạn trương lực cổ
tương đối thấp, ước tính khoảng 16,4/100000
dân(2). Cho đến nay, chẩn đoán loạn trương lực
nói chung và loạn trương lực cổ nói riêng vẫn
chủ yếu dựa vào lâm sàng và chưa có một tiêu
chuẩn chẩn đoán thống nhất nào. Các phương
tiện cận lâm sàng chỉ nhằm mục đích loại trừ các
chẩn đoán khác có biểu hiện lâm sàng tương tự
cũng như hỗ trợ cho việc xác định các nguyên
nhân gây ra loạn trương lực.
Phân loại loạn trương lực có nhiều thay
đổi theo từng thời kỳ do sự hiểu biết của
chúng ta về lâm sàng và nguyên nhân của
bệnh ngày càng tăng. Tuy nhiên, vẫn có sự
thống nhất rằng các phân loại được đề nghị
trước đây dựa vào tuổi và sự phân bố theo
vùng cơ thể là hữu dụng trong thực hành lâm
sàng(2). Hiện nay, botulinum toxin được xem là
lựa chọn hàng đầu trong điều trị loạn trương
lực cổ trong các hướng dẫn của Mỹ cũng như
của Châu Âu(1,22), còn điều trị thuốc uống cho
hiệu quả kém(9,11). Tuy nhiên, việc tiêm
botulinum toxin vẫn chủ yếu dựa vào các kiểu
biểu hiện lâm sàng của loạn trương lực cổ.
Do đó, để giúp ích cho việc điều trị
botulinum toxin đạt hiệu quả cao, trong nghiên
cứu này, chúng tôi mô tả đặc điểm lâm sàng và
điều trị thuốc của bệnh nhân loạn trương lực cổ
trước khi được điều trị tiêm botulinum toxin tại
bệnh viện Đại học Y Dược TP Hồ Chí Minh.
ĐỐI TƯỢNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Nghiên cứu được thực hiện tại bệnh viện Đại
học y dược TP Hồ Chí Minh từ tháng 1/2012 đến
tháng 6/2016. Đây là nghiên cứu cắt ngang nhằm
mô tả đặc tính lâm sàng và điều trị thuốc uống
của các bệnh nhân loạn trương lực cổ đơn thuần
hoặc ưu thế có tham gia điều trị abobotulinum
toxin. Chẩn đoán loạn trương lực cổ được xác
định bởi ít nhất 2 bác sĩ chuyên khoa thần kinh
của bệnh viện Đại học y dược TP Hồ Chí Minh
có kinh nghiệm trong việc chẩn đoán và điều trị
thể bệnh này. Tất cả các bệnh nhân được thu
thập các dữ liệu về dân số học, lâm sàng, nguyên
nhân, tiền sử bản thân và gia đình, điều trị thuốc
uống và năng suất lao động. Bệnh nhân được
xác định là loạn trương lực khu trú cổ đơn thuần
khi chỉ có loạn trương lực cổ là triệu chứng duy
nhất. Bệnh nhân được xác định là loạn trương
lực đơn thuần ưu thế cổ khi chỉ có triệu chứng
loạn trương lực nhưng phân bố ở nhiều nơi bao
gồm loạn trương lực đoạn, loạn trương lực nhiều
ổ, loạn trương lực nửa thân, loạn trương lực toàn
thể, trong đó loạn trương lực cổ là ưu thế. Loạn
trương lực cổ nguyên phát là loạn trương lực cổ
không tìm thấy nguyên nhân. Loạn trương lực
cổ thứ phát là loạn trương lực cổ có nguyên
nhân(2). Loạn trương lực cổ có liên quan với chấn
Nghiên cứu Y học Y Học TP. Hồ Chí Minh * Phụ Bản Tập 21 * Số 2 * 2017
Chuyên Đề Nội Khoa 156
thương là những bệnh nhân loạn trương lực cổ
xuất hiện trong vòng 1 năm sau chấn thương(10).
Loạn trương lực cổ đơn giản chỉ biểu hiện loạn
trương lực cổ xoay, loạn trương lực cổ nghiêng,
loạn trương lực cổ gập, hoặc loạn trương lực cổ
ngữa; và loạn trương lực cổ phức tạp là phối hợp
nhiều thể loạn trương lực cổ. Bệnh nhân được
đánh giá độ nặng của loạn trương lực theo thang
điểm TWSTRS (The Toronto Western Spasmodic
Torticollis Rating Scale)(6). Các số liệu được thống
kê dựa theo phần mềm SPSS phiên bản 20.
KẾT QUẢ
Bảng 1: Đặc điểm dân số học và lâm sàng loạn trương lực cổ.
Đặc điểm
Tổng
n=50 (%)
Nữ
n=26 (%)
Nam
n=24 (%)
Giá trị p
Khoảng tin
cậy 95%
Tuổi 45,7 ± 13,56 44,5 ± 13,9 47,0 ± 13,3 0,520 -5,2 – 10,3
Giới (nam/nữ) 24/26 24 26
Chiều cao (cm) 159,12 ± 6,2 155,6 ± 4,6 163,0 ± 5,6 < 0,001 4,5 – 10,2
Cân nặng (Kg) 56,24 ± 9,05 52,6 ± 8,1 60,2 ± 8,6 0,002 2,8 – 12,3
BMI 22,12 ± 2,78 21,7 ± 2,8 22,6 ± 2,7 0,219 -0,6 – 2,6
Chu vi vòng cổ (cm) 36,98 ± 2,5 35,8 ± 2,2 38,3 ± 2,2 <0,001 1,2 – 3,7
Tuổi khởi phát 43,52 ± 21,71 39,4 ± 14,8 43,7 ± 15,1 0,319 -4,2 – 12,8
Thời gian mắc bệnh (năm) 4,26 ± 5,6 4,9 ± 5 3,3 ± 6,1 0,253 -5,1 – 1,4
Độ nặng TWSTRS (điểm) 22,4 ± 3,45 22,9 ± 3,2 21,9 ± 3,7 0,306 -2,9 – 1,0
Thời gian thuyên giảm buổi sáng sớm (phút) 33,8 ± 53,9 26,3 ± 48,2 41,9 ± 49,5 0,314 -15,1 – 46,2
Tiền sử gia đình có rối loạn vận động 5 (10%) 4 (15,4%) 1 (4,2%) 0,187
Mẹo cảm giác 33 (66%) 14 (53,8%) 19 (79,2%) 0,059
Bất thường
tư thế loạn
trương lực
cổ
- Xoay cổ 46 (92%) 25 (96,2%) 21 (87,5%) 0,260
- Gập cổ 21 (42%) 11 (42,3%) 10 (41,7%) 0,963
- Ngữa cổ 17 (34%) 8 (30,8%) 9 (37,5%) 0,616
- Nghiêng 27 (54%) 16 (61,5%) 11 (45,8%) 0,266
- Đơn giản: 8 (16%) 2 (7,7%) 6 (25%) 0,095
+ Xoay 4 (8%) 1 (3,8%) 3 (12,5%)
+ Ngữa 3 (6%) 0 3 (12,5%)
+ Nghiêng 1 (2%) 1 (3,8%) 0
- Phức tạp: 42 (84%) 24 (92,3%) 18 (75%) 0,095
+ Ưu thế xoay 37 (74%) 21 (80,8%) 16 (66,7%)
+ Ưu thế nghiêng 2 (4%) 0 2 (8,3%)
+ Ưu thế ngữa 3 (6%) 3 (11,5%) 0
Kiểu co cơ
ưu thế
- Co cơ dai dẳng (tonic) 64%) 17 (65,4%) 15 (62,5%)
- Co cơ từng đợt (phasic) 14 (28%) 5 (19,2%) 9 (37,5%)
- Kiểu run (tremulous) 4 (8%) 4 (15,4%) 0
Phì đại cơ 48 (96%) 24 (92,3%) 24 (100%) 0,166
- Cơ ức đòn chủm 39 (78%) 19 (73%) 20 (83,3%)
- Cơ gối đầu 44 (88%) 21 (80,7%) 23 (95,8%)
- Cơ thang 14 (28%) (23%) 8 (33,3%)
- Cơ nâng vai 8 (16%) (23%) 2 (8,4)
- Cơ bậc thang 2 (4%) 2 (7,6%) 0
Loạn trương lực: - Khu trú ở cổ 36 (72%) 19 (73,1%) 17 (70,8%) 0,860
- Nơi khác 14 (28%) 7 (26,9%) 7 (29,2%) 0,860
- Nguyên nhân 2 (4%) 1 (3,8%) 1 (4,2%) 0,375
Biến chứng thoái hóa cột sống cổ chèn ép rễ, tủy 10 (20%) 4 (15,4%) 6 (25%) 0,(313
Mất việc làm 26 (52%) 14 (57,6%) 12 (50%) 0,786
Điều trị thuốc uống 42 (84%) 25 (96%) 17 (71%) 0,015
Y Học TP. Hồ Chí Minh * Phụ Bản Tập 21 * Số 2 * 2017 Nghiên cứu Y học
Thần kinh 157
Biểu đồ 1: Phân bố tuổi khởi phát loạn trương lực.
Đặc điểm dân số học
Trong thời gian nghiên cứu 4,5 năm, có 50
bệnh nhân loạn trương lực cổ tham gia điều trị
abobotulinum toxin với tỉ lệ nữ: nam là 1,1: 1.
Tuổi trung bình là 45,7 và dao động từ 32,4 đến
59,2 (khoảng tin cậy 95%). Tuổi trung bình ở nữ
là 44,5 và ở nam là 47. Tuổi khởi phát bệnh
thường gặp nhất là từ 30 – 60 tuổi. Phân bố tuổi
khởi phát bệnh được trình bày trong biểu đồ 1.
Tiền sử gia đình bị rối loạn vận động được ghi
nhận 10% trường hợp, bao gồm run, loạn trương
lực, bệnh Parkinson.
Đặc điểm lâm sàng
Đa số bệnh nhân có biểu hiện loạn trương
lực cổ đơn thuần, chỉ 28% trường hợp phối
hợp với loạn trương lực nơi khác bao gồm
loạn trương lực vùng đầu mặt (16%), tay (4%),
toàn thể (4%), co thắt mi mắt (2%), phát âm
(2%). Mẹo cảm giác gặp ở 66% bệnh nhân loạn
trương lực cổ. Các vị trí mẹo cảm giác gồm
cằm (18%), chẩm (24%), gò má (6%), góc hàm
(2%), đính (2%), hoặc phối hợp hai hoặc nhiều
vị trí trên (16%). Các đặc điểm lâm sàng được
tóm tắt trong bảng 2.
Điều trị nội khoa
Loạn trương lực cổ ảnh hưởng nặng đến các
hoạt động chức năng của bệnh nhân như mất
khả năng lái xe (66%), mất việc làm (52%), ảnh
hưởng giao tiếp (48%). Có 42 bệnh nhân (84%)
điều trị thuốc uống trước khi tiêm abobotulinum
toxin. Các thuốc thường sử dụng là
trihexyphenidyl (62%), baclofen (66%), levodopa
(6%), clonazepam (16%), và các thuốc khác như
propranolol, topiramate, clozapin, diazepam,
kháng viêm, đông y (18%). Có 13/42 (31%)
bệnh nhân được ghi nhận là có đáp ứng với
thuốc uống với tỉ lệ đáp ứng trung bình trong
nhóm có đáp ứng là 28% (dao động từ 10 – 70%).
Thời gian hiệu quả với thuốc uống thường ngắn
1 – 3 tháng.
BÀN LUẬN
Loạn trương lực cổ là thể loạn trương lực
khu trú thường gặp nhất(20). Bệnh thường khởi
phát ở tuổi trung niên với khoảng 70 – 90% các
trường hợp khởi phát ở tuổi 40 – 60(4, 12).
Nghiên cứu của chúng tôi cũng cho thấy tuổi
khởi phát trung bình là 43 tuổi và 70% trường
hợp có tuổi khởi phát là 30 – 60 tuổi. Ở tuổi
khởi phát này, loạn trương lực vẫn có thể lan
đến các bộ phận khác của cơ thể. Chúng tôi
Nghiên cứu Y học Y Học TP. Hồ Chí Minh * Phụ Bản Tập 21 * Số 2 * 2017
Chuyên Đề Nội Khoa 158
ghi nhận có 28% bệnh nhân loạn trương lực cổ
có kèm loạn trương lực nơi khác như co thắt
mi mắt, loạn trương lực vùng đầu mặt, loạn
trương lực phát âm, loạn trương lực bàn tay,
loạn trương lực toàn thể. Tỉ lệ này gần tương
tự nghiên cứu của LeDoux và cộng sự
(31,5%)(14) nhưng thấp hơn so với nghiên cứu
của Martino và cộng sự (42,34%)(16) và nghiên
cứu của Jankovic và cộng sự (48%)(12). Tuy
nhiên, hai nghiên cứu sau phân loại loạn
trương lực nơi khác ra thành từng vùng riêng
biệt như mắt, mặt, trục thân, tay, chân... cho
nên tỉ lệ gộp chung có thể cao hơn trong khi
nghiên cứu chúng tôi phân chia theo kiểu loạn
trương lực đoạn (đầu mặt), loạn trương lực
toàn thể. Loạn trương lực cổ vẫn có thể khởi
phát ở người trẻ. Chúng tôi ghi nhận 11 bệnh
nhân (22%) khởi phát loạn trương lực cổ ưu
thế trước 30 tuổi, tuy nhiên khởi phát loạn
trương lực ở người trẻ có khuynh hướng lan
đến các vùng khác của cơ thể hơn là loạn
trương lực cổ khởi phát trễ (45,5% trường
hợp). Khởi phát bệnh ở người trẻ thường có
liên quan với tiền sử gia đình mắc bệnh loạn
trương lực(13) tuy nhiên nghiên cứu của chúng
tôi có cỡ mẫu nhỏ nên không ghi nhận được
điều này.
Trước đây, thuật ngữ vẹo cổ (torticollis) ý nói
lên tình trạng xoay cổ mà hướng xoay là hướng
xoay cằm. Tuy nhiên, ngoài xoay cổ còn có các tư
thế cổ bất thường khác như gập cổ (anterocollis),
ngữa cổ (retrocollis), nghiêng cổ (laterocollis) và
tư thế cổ phức tạp (phối hợp các thể khác). Trong
đó, nghiên cứu của chúng tôi và nhiều nghiên
cứu khác đều cho thấy tư thế cổ phức tạp là
thường gặp nhất(12). Do đó, thuật ngữ loạn
trương lực cổ được xem là thích hợp hơn trong
thể bệnh này. Cũng như trong nhiều nghiên cứu
trước đây, loạn trương lực cổ thường gặp nhất là
loạn trương lực cổ xoay, có thể dưới dạng tư thế
xoay đơn thuần hoặc phối hợp với các tư thế
khác(4,12). Chúng tôi ghi nhận lên đến 92% bệnh
nhân có biểu hiện loạn trương lực cổ xoay, trong
khi nghiên cứu của Chan và cộng sự ghi nhận là
97%(4) và của Jankovic và cộng sự là 82%(12). Tuy
nhiên, loạn trương lực cổ thường phối hợp nhiều
tư thế, còn gọi là loạn trương lực cổ phức tạp.
Nghiên cứu của Comella và cộng sự(5) cho thấy
68% bệnh nhân loạn trương lực cổ phức tạp
trong khi loạn trương lực cổ xoay đơn thuần là
25,6%. Tuy nhiên trong nghiên cứu chúng tôi,
loạn trương lực cổ phức tạp chiếm tỉ lệ cao hơn
và loạn trương lực cổ đơn thuần chiếm tỉ lệ thấp
hơn. Điều này có lẽ liên quan đến cách đánh giá
tư thế loạn trương lực. Trong nghiên cứu chúng
tôi, bệnh nhân ở bất kỳ độ gập nào cũng được
xem là tư thế bất thường.
Mẹo cảm giác là một trong những triệu
chứng đặc trưng của loạn trương lực cổ giúp
người bệnh giảm đi một phần triệu chứng khó
chịu do loạn trương lực cổ gây ra. Mẹo cảm giác
được thực hiện bằng cách sờ nhẹ vào vùng mặt,
đầu, cổ(23). Đáp ứng lâm sàng đối với mẹo cảm
giác thay đổi tùy từng người bệnh, từ không cải
thiện đến cải thiện hoàn toàn, đáp ứng với một
vị trí hoặc nhiều vị trí khác nhau, điều này được
ghi nhận qua nhiều nghiên cứu(19,21) cũng như
nghiên cứu của chúng tôi.
Bệnh rễ tủy cổ biểu hiện lâm sàng là một
trong những biến chứng thường gặp của loạn
trương lực cổ. Có đến 31% trường hợp loạn
trương lực cổ có biểu hiện đau rễ cổ trong
nghiên cứu của Jankovic và cộng sự(12). Nghiên
cứu của chúng tôi cho tỉ lệ thấp hơn. Bất thường
vận động vùng cổ trong loạn trương lực cổ là
một trong những yếu tố góp phần gây tổn
thương rễ cổ.
Khác với loạn trương lực toàn thể, loạn
trương lực cổ có tỉ lệ đáp ứng với các thuốc uống
thấp hơn nhiều. Nghiên cứu của Green và cộng
sự(9) cho thấy ở bệnh nhân loạn trương lực cổ, tỉ
lệ đáp ứng với thuốc kháng cholinergic là 39%,
với clonazepam là 21%, với baclofen là 11%.
Nghiên cứu chúng tôi không đánh giá từng
thuốc điều trị riêng biệt, tuy nhiên kết quả cho
thấy tỉ lệ đáp ứng chủ quan đối với thuốc uống
cũng không cao và thời gian hiệu quả thường
ngắn. Trong số các thuốc uống điều trị loạn
Y Học TP. Hồ Chí Minh * Phụ Bản Tập 21 * Số 2 * 2017 Nghiên cứu Y học
Thần kinh 159
trương lực cổ, kháng cholinergic được xem là có
hiệu quả nhất. Tuy nhiên, với sự ra đời của
botulinum toxin, thuốc kháng cholinergic ngày
càng đóng vai trò thứ yếu(11). Nghiên cứu so sánh
giữa abobotulinum toxin và trihexyphenidyl cho
thấy abobotulinum toxin có hiệu quả chủ quan
và khách quan nhiều hơn trihexyphenidyl ở
những bệnh nhân loạn trương lực cổ(3,7).
Loạn trương lực cổ ảnh hưởng đáng kể đến
năng suất lao động của người bệnh và gia tăng
đáng kể tình trạng mất việc làm. Nghiên cứu của
Muller và cộng sự(18) cho thấy chỉ 49% bệnh nhân
loạn trương lực cổ còn làm việc, và nghiên cứu
của Martikainen và cộng sự(15) cũng cho thấy chỉ
55% bệnh nhân loạn trương lực cổ có việc làm.
Các tỉ lệ này tương tự nghiên cứu của chúng tôi.
Điều trị botulinum toxin giúp cải thiện tỉ lệ thất
nghiệp ở bệnh nhân loạn trương lực cổ hơn sử
dụng thuốc uống(17,22).
Nghiên cứu chúng tôi có một số hạn chế.
Nghiên cứu này chỉ bao gồm những bệnh nhân
loạn trương lực cổ chọn lọc cho điều trị
abobotulinum toxin mà không bao hàm hết toàn
bộ những bệnh nhân loạn trương lực cổ đến
khám và điều trị tại bệnh viện Đại học y dược TP
Hồ Chí Minh, trong đó những bệnh nhân loạn
trương lực cổ được điều trị abobotulinum toxin
thường ở mức độ trung bình đến nặng. Ngoài ra,
những bệnh nhân loạn trương lực toàn thể ưu
thế vùng cổ có nguyên nhân thường không được
điều trị botulinum toxin.
KẾT LUẬN
Nghiên cứu chúng tôi cho thấy loạn trương
lực cổ có biểu hiện lâm sàng đa dạng và ảnh
hưởng đáng kể đến năng suất lao động của
người bệnh. Điều này nhấn mạnh đến tầm quan
trọng của việc nhận biết kiểu hình đa dạng và
phức tạp của các thể loạn trương lực cổ giúp lựa
chọn bệnh nhân thích hợp cho điều trị tiêm
botulinum toxin.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Albanese A, Asmus F, et al (2011). EFNS guidelines on
diagnosis and treatment of primary dystonias. Eur J Neurol,18
(1): 5-18.
2. Albanese A, Bhatia K, et al (2013). Phenomenology and
classification of dystonia: a consensus update. Mov Disord, 28
(7): 863-873.
3. Brans JWM, Lindeboom R, et al (1996). Botulinurn toxin versus
trihexyphenidyl in cervical dystonia: A
prospective,randomized, double-blind controlled trial.
Neurology, 46: 1066-1072.
4. Chan J, Brin MF, Fahn S (1991). Idiopathic cervical dystonia:
clinical characteristics. Mov Disord, 6 (2): 119-126.
5. Comella C, Truong D, Espay A, Snyder D, Marchese D, Trosch
R (2016). AbobotulinumtoxinA Injection Patterns in Patients
with Cervical Dystonia from the ANCHOR-CD Registry Study
(P1.028). Neurology, 86 (16 Supplement).
6. Comella CL, Stebbins GT, Goetz CG, Chmura TA, Bressman
SB, Lang AE (1997). Teaching tape for the motor section of the
Toronto Western Spasmodic Torticollis Scale. Mov Disord, 12
(4): 570-575.
7. Costa J, Espírito-Santo C, Borges A, Ferreira JJ, Coelho M,
Sampaio C (2005). Botulinum toxin type A versus
anticholinergics for cervical dystonia. Cochrane Database Syst
Rev, 25 (1): CD004312.
8. Frucht SJ (2013).The definition of dystonia: current concepts
and controversies. Mov Disord, 28(7): 884-888.
9. Greene P, Shale H, Fahn S (1988). Analysis of open-label trials
in torsion dystonia using high dosages of anticholinergics and
other drugs. Movement Disorders, 3 (1): 46-60.
10. Jankovic J (2009). Peripherally induced movement disorders.
Neurol Clin, 27(3): 821-832, vii.
11. Jankovic J (2013). Medical treatment of dystonia. Mov Disord, 28
(7): 1001-1012.
12. Jankovic J, Leder S, Warner D, Schwartz K (1991). Cervical
dystonia: clinical findings and associated movement disorders.
Neurology, 41 (7): 1088-1091.
13. Koukouni V, Martino D, Arabia G, Quinn NP, Bhatia KP
(2007). The entity of young onset primary cervical dystonia.
Mov Disord, 22(6): 843-847.
14. LeDoux MS, Vemula SR, et al (2016). Clinical and genetic
features of cervical dystonia in a large multicenter cohort.
Neurol Genet, 2 (3); e69.
15. Martikainen KK, Luukkaala TH, Marttila RJ (2010). Working
capacity and cervical dystonia. Parkinsonism Relat Disord, 16(3):
215-217.
16. Martino D, Berardelli A, et al (2012). Age at onset and
symptom spread in primary adult-onset blepharospasm and
cervical dystonia". Mov Disord, 27 (11): 1447-1450.
17. Molho ES, Agarwal N, Regan K, Higgins DS, Factor SA (2009).
Effect of cervical dystonia on employment: A retrospective
analysis of the ability of treatment to restore premorbid
employment status". Mov Disord, 24 (9): 1384-1387.
18. Müller J, Kemmler G, et al (2002). The impact of blepharospasm
and cervical dystonia on health-related quality of life and
depression. Journal of Neurology, 249 (7): 842-846.
19. Müller J, Wissel J, Masuhr F, Ebersbach G, Wenning KG,
Poewe W (2001). Clinical characteristics of the geste antagoniste
in cervical dystonia. Journal of Neurology, 248 (6): 478-482.
Nghiên cứu Y học Y Học TP. Hồ Chí Minh * Phụ Bản Tập 21 * Số 2 * 2017
Chuyên Đề Nội Khoa 160
20. Nutt JG, Muenter MD, Aronson A, Kurland LT, Melton LJ
(1988). Epidemiology of focal and generalized dystonia in
Rochester, Minnesota. Movement Disorders, 3 (3): 188-194.
21. Patel N, Hanfelt J, Marsh L, Jankovic J, members of the
Dystonia C (2014). Alleviating manoeuvres (sensory tricks) in
cervical dystonia. J Neurol Neurosurg Psychiatry, 85 (8): 882-884.
22. Simpson DM, Blitzer A, et al (2008). Assessment: Botulinum
neurotoxin for the treatment of movement disorders (an
evidence-based review): report of the Therapeutics and
Technology Assessment Subcommittee of the American
Academy of Neurology Neurology, 70 (19): 1699-1706.
23. Stacy M (2008). Epidemiology, clinical presentation, and
diagnosis of cervical dystonia. Neurologic Clinics, 26: 23-42.
Ngày nhận bài báo: 18/11/2016
Ngày phản biện nhận xét bài báo: 17/12/2016
Ngày bài báo được đăng: 01/03/2017
Các file đính kèm theo tài liệu này:
loan_truong_luc_co_dac_diem_lam_sang_vadieu_tri_cua_50_truon.pdf